Tekrar Tadım Yöntemi İçin Pratik Değerlendirme Adımları |
Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın hissedildiğini anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle karıştırılmamalıdır. Değerlendirmeye ateşlemeden girişmek işinizi kolaylaştırır, çünkü kuru yaprağın ham kokusu elinize bir referans noktası sağlar özellikle tadıma yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir ayrıntıdır. Bu aşamada no. 1 tubos nasıl içilir benzeri tüple korunan bir kutu ve romeo julieta no. 2 tekli gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte damakta beliren koku ne kadar belirgin ise aroma gücü o kadar yüksek demektir hem de bu basit adım sonraki tüm yorumları daha güvenilir bir temele oturtur. Sonucu o anda yazmak gerekir, zira hafıza kısa sürede kaybolur. Her çubuğu birkaç kez denemek yanılmayı azaltır çünkü gürültülü ortamlarda ince kokular çabucak kaçırılır. Aroma gücü kendi başına iyilik ölçüsü sayılmaz; sadece gücü gösterir. Kısacası ilk denemede acele etmemek hem de ölçütleri önceden netleştirmek işin temeli olur. Kriter belli olunca her çubuk aynı terazide değerlendirilir böylece notlar birbiriyle destekler. Tadım sırasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda durursa odaklanma güçlenir.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir çubuğun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden aroma gücünü tek seferde değerlendirmek yanıltıcıdır ayrıca erken acele edip sonuç çıkarmak kolay yapılan bir hatadır. İlk üçte birlik bölümde tat genellikle yumuşak ve net gelir elbette bu düzen her çubukta aynen tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer çünkü asıl tat genellikle bu kısımda saklıdır. Orta bölümde aroma gücü sıklıkla yükselir ama tonlar belirginleşir hem de çoğu zaman başlangıçtaki çekişlerden çıkarılan sonuç eksik kalır. Petit churchills yoğunluğu nasıl benzeri kalın çaplı bir vitolada bu artış daha yavaş gelir gerçekten bu sebeple sakin ilerlemek ödüllendirir. Son bölümde sıcaklık yükseldiğinden acımsı tonlar öne çıkabilir gerçekten ısınan yaprak asıl tadını ancak orta kısımda gösterir. Her evre için ayrı bir puan vermek daha adil sonuç sağlar. Evrelerin geçişi çoğu zaman keskin olmaz, bu yüzden kabaca üç parçaya ayırmak yeterlidir. Geçişleri yakalamak adına çekiş aralığını sabit tutmak gerekir. Art arda nefes almak sıcaklığı artırır ve aromayı çarpıtır.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Yoğunluğu puanlamak öznel izlenimi daha okunur kılar her zaman aynı aydınlatma ile sessiz bir ortam tercih edilmelidir. Birden beşe giden bir ölçek çoğu kişi için işe yarar bu durum değerlendirmeleri kişiden kişiye daha karşılaştırılabilir yapar. Bir hafif notayı, 5 ise damakta baskın duran güçlü aromayı gösterir böylece odak dağılmaz ve yorum doğruluğu yükselir. Petit julietas tadım notları gibi ince ve kısa bir çubuk genellikle düşük basamaklarda yer alır hem de sonradan bakıldığında neyi düşündüğünüz hemen anlaşılır. Romeo julieta petit julietas kutusu gibi aynı boydaki bir kutu de tatlı notaları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir aksi halde aynı ürün iki ayrı not çıkarabilir. Puanı yazmadan önce birkaç nefes almak şarttır öte yandan yarım puanlar vermek fazladan bir yük yaratır. Ölçeği her seferinde aynı tutmak kıyaslamayı güvenilir yapar. Ölçeğin orta noktası genellikle tercih edilen değerdir, zira ılımlı aromalar çoğunluğu kapsar. Uçlardaki puanlar yalnızca belirgin durumlarda kullanılmalıdır. Böylece not defteri anlamlı kalır.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çap, dumanın sıcaklığını hem de aroma gücünü doğrudan etkiler bu nedenle yanış hattının eşit ilerlemesini da izlemek yararlıdır. İnce bir çubuk daha çabuk yanar, dolayısıyla baharatlı tonlar çabuk belirir gerçekten ince çubuklarda sıcaklık birikimi belirgin biçimde çabuktur. Petit royales nasıl içilir benzeri ince ve kısa bir çubukta bunu hemen fark edersiniz ısınma hızı ise tadı hemen etkileyen bir unsurdur. Kalın çubuklarda duman daha yavaş gelir ama notalar sonradan açılır ve bu çabukluk aromanın okunma süresini kısaltır. Tadımda regalias de londres benzeri bal ve badem tonlu bir kutu bu farkı güzel gösterir küllenme düzensizse not bölümüne yazılmalıdır. Yavaş yanış aromayı daha okunur yapar ama şiddetini azaltmaz tersine geniş gövdede ısı daha uzun bir süreye dağılır. Dolayısıyla kalınlığı not defterine eklemek gerekir. Farklı çaplarda iki ürünü aynı oturumda denerken önce inceyi sonra kalını seçmek iyi olur. Bu şekilde yoğun tat ince olanın izlenimini bastırmaz. Aradaki bekleme süresi en az yarım saat tutulmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Lezzet iki yoldan algılanır: dildeki tat ve burnun duyduğu koku hâlbuki ikisi karşılıklı tamamlar ama aynı şey değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek için ikisini ayrı ayrı kaydetmek iyi olur bu ayrım ilk bakışta küçük görünse de sonuçları epey değiştirir. Dumanı dudaktan verirken burundan hafifçe çıkarmak burun geçişi yöntemidir mesela ılık bir soluk kokuyu çok zengin açar. Tadımda short churchills gibi kremsi bir robusto bu denemede koku tarafını net verir üstelik nezle halindeyken yapılan tadımlar güvenilir sayılmaz. Yirmi dakikalık ince puro benzeri ince bir çubuk ise fındıksı tonu daha hızlı bırakır sert bir çekiş ise ince notaları siler. Güç dilde zayıf fakat burunda yüksek çıkabilir benzer biçimde ağır bir öğünden hemen sonra duyarlılık körelir. Bu iki notu yan yana koymak öğretici olur; İki puanı ayrı yazmak yanılgıyı giderir. Yeni başlayan kişiler açısından önce koku yoluyla algılanan ipuçlarına bakmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça damak kısmı da detay vermeye başlar. Değişik kokuları adlandırmayı denemek hafızayı güçlendirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Ağız doyduğunda yoğunluk olduğundan düşük algılanır üstelik öğün aralarında tadım yapacaksanız bu önlem iyice önem kazanır. Bu yüzden her denemeden sonra oda sıcaklığında bir yudum su içmek yararlı olur bu basit önlem yoğunluğun olduğu gibi görmenizi sağlar. Wide churchills aroma profili gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa su daha uygundur çünkü yorgun bir damak en güçlü notayı bile soluk gösterir. Sade kahve kavrulmuş tonlarını güçlendirir, şekerli içecek ise onları bastırır üstelik çok soğuk sıvılar damağı uyuşturur ve aroma hissini düşürür. Puritos serisi neye benzer gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün notası suyla daha net görünür o nedenle temizlik aşaması ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her seferinde aynı seçmek karşılaştırmayı korur gerçekten yoğun şekerli içecekten sonra keskin tonlar olduğundan sert hissedilir. Yemekten hemen sonra değerlendirme yapmak doğru olmaz. Su ve kahve dışında sade çay de düşünülebilir; önemli olan seçimin sade olmasıdır. Damak temizlendikten ardından iki üç dakika beklemek iyi sonuç verir. Aceleyle girişilen tadım çoğunlukla eksik kalır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Sigarillo ölçüsünde içim kısa sürdüğünden aroma dalgalanması daha dar bir aralıkta yaşanır ayrıca ilk izlenim bu boylarda çabucak silinebilir. Dolayısıyla başlangıç ve son çekişler arasındaki oynamayı yakalamak özen ister bu yüzden küçük bir çubuk uzun bir puroya göre daha sabırlı incelenmelidir. 20 club sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi genişletir ve yoğunluğu gözlemeyi kolaylaştırır çünkü her çekişin payı daha fazladır. 20 mini sigarillo gibi mini ölçü de sedir notasını hızla ortaya koyup sona erer çünkü değişim dakikalar değil saniyeler içinde olup biter. Kısa çubuklarda iki adet tadmak tek çubuktan daha sağlam izlenim verir bu sebeple düzenli ve eşit aralıklı nefes tercih edilir. Teneke kutu kokusu yakmadan önceki ilk notu belirler bu nedenle yazmayı yanış sürerken değil de hemen bitince denemek daha rahattır. Bunu ayrıca kaydetmek iyidir. Boy küçüldükçe tat katmanı azalır, fakat güç hissi aynı kalabilir. Bu yüzden küçük çubuk notlarını puro notlarıyla doğrudan kıyaslamamak gerekir. Ayrı bir bölüm kullanmak işe yarar.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Tek seferlik bir deneme aroma gücü hakkında kesin bir fikir sunmaz demek ki her deneme önceki denemenin üzerine eklenir. Günün yorgunluğu, ortam ve zaman algıyı etkiler bu düzen birkaç denemeden sonra gözle görülür fayda verir. Bu yüzden küçük bir not defteri tutmak fayda sağlar aksi takdirde aynı aromalar her seferinde yeniden öğrenilir. Tadımda 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde tadıldığında kakao notası değişiyor mu anlaşılır üstelik aynı çubuğa dönüp göz atmak ilerlemeyi görmenizi sağlar. Kalın gövdeli beşli kutu gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu de yoğunluk puanının ne kadar oynadığını gösterir bu da boşa emeğe yol açar. Saat, çubuk adı ile puan deftere girilmelidir nitekim en eski kayıtlar ileride okunduğunda şaşırtıcı sapmalar gösterir. Puanlar birbirinden iki puandan fazla fark varsa koşullar gözden geçirilmeli. Haftalar içinde kendi ölçütünüz netleşir. Kayıtta kısa ifadeler ayrıntılı anlatımlardan daha işlevseldir. Örneğin orta bölüm güçlü sedir kokusu gibi bir not yeterli olur. İleride okunduğunda anlaşılır kalmalıdır.
Yoğunluk ve gövde farkı tadımda nasıl görülür
Dolgunluk, dumanın ağızdaki ağırlığını anlatır; aroma gücü ise tatların şiddetidir çünkü bu iki ölçüt aynı doğrultuda hareket göstermek zorunda değildir. İkisi sıklıkla birbirinin yerine anılır, oysa ayrı ölçülür bu iki kavramı ayırmak sonuçta daha gerçekçi bir değerlendirme ortaya çıkarır. San cristobal el principe puro gibi küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olsa da sedir tonunu belirgin taşıyabilir mesela sert bir içim zayıf bir tatla gelebilir. La cabaña neye benzer gibi dengeli bir kutu de orta dolgunlukla badem tonunu güçlü tutar kaldı ki ağır bir içim notasız de olabilir. Yani hafif içimli bir çubuk güçlü aroma verebilir aksi hâl de geçerlidir. Farkı görmek için iki puan yazmak yeterlidir bu sebeple tek ifadeyle yoğun yazmak yerine ayrı ayrı değerlendirmek iyidir. Dolgunluğa bakarak yoğunluğu hesaplamak yanıltır. Aynı dolgunlukta iki çubuk içinde aroma farkı bulmak ince bir beceridir. Bu becerinin ilerlemesi sabır ile tekrarlı kayıt almayı gerektirir. Nihayetinde en iyi ölçüt kendi tercihiniz kalır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Ortam, yoğunluk algısını en az çubuğun kendisi kadar şekillendirir yani en iyi tadım koşulları sabitlemekle mümkündür. Fazla kuru bir havada çubuk hızlı yanar ve keskin notalar abartılır bu nedenle ortam koşullarını da deftere eklemek yararlıdır. Çok nemli havada de duman tıkanır hem de lezzet bastırılır ısı de tütünün ısınma hassasiyetini değiştiren ayrı bir değişkendir. La prado aroma profili benzeri ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun tuttuğu durumu hesaba katmak gerekir yoksa farklı günlerde ortaya çıkan not farkı üründen sanılabilir. Magnífico onlu kutu benzeri orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda karşılaştırılırsa fark daha doğru görülür değerlendirme günü seçerken bunu unutmayın. Temiz hava odadaki kokuları dağıtır, yoğun koku ise algıyı şaşırtır hâlbuki gerçek neden sıklıkla ortamdaki nem ya da koku çıkar. Tadımı her seferinde benzer koşullarda yapmak en güvenilir yöntemdir. Kapalı bir odada duman yoğunlaşırsa ikinci denemenin aroması yanlış algılanabilir. Pencere açıklığı sağlamak genellikle yeterlidir. Hava akımı çok sertse kül düzeni bozulur.